Zero export là gì và khi nào nhà máy nên dùng?

Hệ zero export đo chiều và độ lớn công suất tại điểm đấu nối với lưới, rồi gửi tín hiệu về inverter để giảm công suất phát đúng bằng mức phụ tải đang tiêu thụ. Khi phụ tải giảm, inverter tự hạ công suất trong vài giây để dòng công suất tại điểm đo không đảo chiều ra lưới.

• Đồng hồ/biến dòng đo công suất hai chiều đặt tại điểm đấu nối hoặc đầu vào tổng.
• Bộ điều khiển (logger/EMS) tính toán công suất cho phép và truyền lệnh tới các inverter.
• Inverter hỗ trợ điều khiển công suất tác dụng theo lệnh ngoài (power limitation).
• Ngưỡng an toàn thường được đặt dương một chút để tránh phát dư tức thời khi phụ tải sụt nhanh.

• Ưu: đơn giản hoá hồ sơ và thoả thuận đấu nối vì hệ không bán điện lên lưới.
• Ưu: tránh rủi ro bị hạn chế công suất hoặc tranh chấp đo đếm sản lượng phát dư.
• Nhược: mất một phần sản lượng vào giờ phụ tải thấp, cuối tuần và ngày nghỉ (gọi là clipping do giới hạn xuất).
• Nhược: cần thêm thiết bị đo – điều khiển và phải kiểm tra lại logic sau mỗi lần thay đổi cấu hình phụ tải.

Mức sản lượng bị mất phụ thuộc hình dạng đường phụ tải; với nhà máy chạy 3 ca đều thì gần như không đáng kể, còn với văn phòng nghỉ cuối tuần thì có thể đáng kể.

Theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ có đấu nối với hệ thống điện quốc gia được bán phần điện dư trong giới hạn quy định. Vì vậy việc chọn zero export hay đăng ký bán điện dư là bài toán kinh tế – thủ tục, không phải bắt buộc kỹ thuật.

• Chọn zero export khi phụ tải ban ngày lớn và ổn định, muốn triển khai nhanh, đơn giản hồ sơ.
• Đăng ký bán điện dư khi phụ tải dao động mạnh và phần dư đủ lớn để bù chi phí thủ tục, đo đếm.
• Kết hợp BESS khi muốn tận dụng phần điện đáng lẽ bị cắt để dùng vào buổi tối hoặc cuối tuần.
• Với cụm nhiều nhà xưởng cùng điểm đấu nối, cần mô phỏng lại giới hạn xuất cho toàn cụm.

• Thử nghiệm cắt tải đột ngột để đo thời gian đáp ứng và công suất phát dư tức thời.
• Ghi dữ liệu công suất tại điểm đấu nối liên tục trong ít nhất một tuần vận hành đủ các chế độ.
• Kiểm tra hành vi khi mất truyền thông giữa bộ điều khiển và inverter (phải về chế độ an toàn).
• Lưu lại cấu hình ngưỡng và biên bản thử nghiệm để phục vụ nghiệm thu, kiểm tra sau này.