Điện 1 pha và 3 pha khác nhau như thế nào?

Điện 1 pha có một dây pha (L) và một dây trung tính (N), dạng sóng điện áp là một hình sin duy nhất. Ở Việt Nam, điện áp hạ áp 1 pha danh định là 220 V, tần số 50 Hz.

Điện 3 pha gồm ba dây pha L1, L2, L3 lệch nhau 120 độ, thường kèm dây trung tính. Điện áp dây danh định ở lưới hạ áp Việt Nam là 380 V, còn điện áp giữa mỗi pha và trung tính vẫn là 220 V.

Doanh nghiệp sản xuất hầu như luôn dùng nguồn 3 pha vì động cơ 3 pha khởi động êm, hiệu suất cao hơn và tiết diện dây nhỏ hơn khi truyền cùng một công suất.

Nguyên tắc là inverter phải khớp với nguồn tại điểm đấu nối: nhà dùng nguồn 1 pha thì dùng inverter 1 pha, nhà máy dùng nguồn 3 pha thì dùng inverter 3 pha. Đấu nhầm inverter 1 pha công suất lớn vào lưới 3 pha sẽ gây lệch pha, làm nóng dây trung tính và có thể vi phạm điều kiện đấu nối.

• Hệ dưới khoảng 5–6 kWp cho hộ gia đình: inverter 1 pha thường là lựa chọn hợp lý về chi phí.
• Hệ trên khoảng 10 kWp hoặc công trình đã có nguồn 3 pha: dùng inverter 3 pha để cân tải tự nhiên giữa ba pha.
• Hệ áp mái nhà xưởng vài trăm kWp đến vài MWp: nhiều inverter chuỗi 3 pha đấu song song, chia theo khu vực mái để dễ vận hành và bảo trì.
• Nếu cần dự phòng khi mất lưới, chọn inverter hybrid 3 pha có cổng backup và cấu hình cùng hệ lưu trữ BESS.

• Lệch pha xảy ra khi công suất phát hoặc phụ tải phân bổ không đều giữa ba pha, gây tăng dòng trên dây trung tính và sụt áp cục bộ.
• Inverter 3 pha phát cân bằng theo mặc định; nếu dùng nhiều inverter 1 pha thì phải phân bổ đều số lượng trên từng pha.
• Thiết bị chống phát ngược phải đo đủ cả ba pha, nếu không hệ có thể vẫn phát lên lưới ở pha ít tải.
• Điểm đấu nối, tiết diện dây, thiết bị đóng cắt và bảo vệ phải được tính theo dòng ngắn mạch và công suất thực tế của hệ.

Hồ sơ đấu nối và thoả thuận với đơn vị điện lực cần thực hiện theo quy định hiện hành trước khi đóng điện.

• Khi tổng công suất phụ tải vượt khả năng cấp của nguồn 1 pha hiện hữu hoặc thường xuyên sụt áp lúc khởi động thiết bị.
• Khi có kế hoạch lắp điện mặt trời công suất lớn hơn nhiều so với giới hạn hợp lý của inverter 1 pha.
• Khi đưa vào vận hành động cơ, máy nén, chiller hoặc trạm sạc xe điện công suất lớn.
• Khi muốn chuẩn bị hạ tầng cho hệ lưu trữ BESS hoặc tham gia mua bán điện trực tiếp về sau.